Herkes İçin Aynı İlaç Güvenli Değil: Yan Etkiler Kişiden Kişiye Değişiyor

haber giriş tarihi:25.05.2026-23:37

Modern tıpta uzun yıllar boyunca aynı hastalığa sahip hastalara benzer ilaçlar uygulanırken, son araştırmalar her bireyin tedaviye farklı yanıt verdiğini ortaya koyuyor. Bir hastada etkili sonuç veren ilaç, başka bir hastada ciddi yan etkilere hatta hayati tehlikelere neden olabiliyor. Uzmanlara göre bu farklılığın en büyük nedeni ise kişilerin genetik yapıları.

Özellikle kanser ve kalp-damar hastalıklarının tedavisinde kullanılan ilaçlarda doğru dozun belirlenmesi büyük önem taşıyor. Bu nedenle “kişiye özel tedavi” yaklaşımı sağlık alanında giderek daha fazla önem kazanıyor. Ancak genetik analizlerin maliyetli olması, bu uygulamaların yaygınlaşmasının önündeki en büyük engeller arasında gösteriliyor.

İstanbul Eczacı Odası Yönetim Kurulu Üyesi Özben Özge Yüksel, ilaçların her bireyde aynı etkiyi göstermemesinin temel sebebinin genetik farklılıklar olduğunu ifade etti. Bazı kişilerde ilaçların çok hızlı parçalanarak etkisini kaybettiğini, bazılarında ise vücutta uzun süre kalarak toksik etki oluşturduğunu belirten Yüksel, “Karaciğer enzimlerinin çalışma şekli kişiden kişiye değişebiliyor. Bu nedenle bazı hastalarda ilaç hızla vücuttan atılırken, bazı hastalarda parçalanamayarak zehirlenmeye ve hatta ölümcül sonuçlara yol açabiliyor” dedi.

KİŞİYE ÖZEL TEDAVİ 

Durumun “farmakogenetik” olarak adlandırıldığını ifade eden Yüksel, ilaca verilen yanıtın genetik yapıyla doğrudan ilişkili olduğunu söyledi. Kişiye özel tedavi yaklaşımının özellikle son yıllarda daha fazla önem kazandığını vurgulayan Yüksel, “Özellikle onkoloji ve bazı kardiyovasküler hastalıklarda bireysel doz ayarlaması kritik hale geldi. Aynı kiloda ve aynı hastalık tablosuna sahip iki kişiye aynı doz ilaç verildiğinde biri ağır yan etki yaşayabiliyor” diye konuştu.

Bazı ilaçlarda tedavi edici doz ile ölümcül doz arasındaki farkın çok dar olduğuna dikkat çeken Yüksel, özellikle kemoterapi ilaçlarında genetik testlerin büyük önem taşıdığını söyleyerek “Bazı kanser ilaçlarında 200 miligram tedavi edici olurken 300 miligram ölümcül olabiliyor. Bu nedenle ciddi hastalıklarda hastaların genetik incelemeleri yapılarak doğru doz belirlenmeye çalışılıyor” ifadelerini kullandı. Aile bireylerinde benzer ilaç tepkimelerinin görülmesinin genetik bir işaret olabileceğini aktaran Yüksel, “Aynı aile içinde benzer ilaç yan etkileri görülmesi farmakogenetik açıdan önemli bir gösterge sayılabilir” diye ekledi.

Farmakogenetik testlerin Türkiye’de henüz yaygın kullanılmadığını söyleyen Yüksel, bunun en büyük nedeninin maliyetler olduğunu ifade etti. Yüksel, “Parasetamol (parol) gibi yaygın kullanılan ilaçlarda toksik doz oldukça yüksek olduğu için herkese test yapılması maliyet açısından mümkün değil. Ancak terapötik pencerenin dar olduğu, yani etki dozu ile zararlı doz arasındaki farkın çok az olduğu ilaçlarda bu testler hayati önem taşıyor” dedi.

‘UYGULAMA SINIRLI’

Türkiye’de sağlık bütçesindeki zorluklara çeken İstanbul Eczacı Odası Yönetim Kurulu Üyesi Özben Özge Yüksel, ilaç temininde bile sorunlar yaşanabildiğini belirterek şunları söyledi: “Bu testlerin yaygınlaşması sağlık açısından olumlu sonuçlar doğuracaktır. Ancak maliyetler oldukça yüksek. Bu nedenle kişiye özel tedavi uygulamaları hâlâ sınırlı düzeyde kalıyor.” 

Kaynak Ve Görsel:https://www.cumhuriyet.com.tr/saglik/bir-hastayi-iyilestiren-ilac-baska-bir-hastada-olumcul-sonuclar-dogurabiliyor-yan-etkileri-riskli-2506499

Düzenleme Tarihi:24.05.2026 19:34

kardeş haber kaynak:https://dumendenhaber.com.tr/2026/05/24/herkes-icin-ayni-ilac-guvenli-degil-yan-etkiler-kisiden-kisiye-degisiyor/