Uzmanlardan uyarı: Günlük değişimlerle demans riskini düşürmek mümkün
haber giriş tarihi:10.04.2026-22:40
Yeni bir araştırma, oturarak geçirilen zamanda yapılan aktivitelerin türünün demans riski üzerinde etkili olabileceğini ortaya koydu. Zihinsel olarak aktif uğraşların riski azaltabileceği, pasif alışkanlıkların ise artırabileceği belirtildi
Oturarak geçirilen zamanın nasıl değerlendirildiği, demans riskini etkileyebilir. Son yayımlanan bir araştırma, zihinsel olarak “aktif” ve “pasif” sedanter davranışlar arasındaki farkın beyin sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini ortaya koydu.
The Huffington Post‘un haberinde yer alan; American Journal of Preventive Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, İsveç’te çoğunluğu kadınlardan oluşan 20 binden fazla yetişkin incelendi. Araştırmacılar, 1997 yılında katılımcılara uyguladıkları anketle televizyon izleme ve müzik dinleme gibi zihinsel olarak pasif sedanter davranışları değerlendirdi.
Bunun yanı sıra ofis işleri, örgü örme ve dikiş gibi zihinsel olarak aktif sedanter faaliyetler de analiz edildi. Katılımcıların hafif ve orta-yoğun fiziksel aktiviteleri de yine anketler aracılığıyla ölçüldü. Yaklaşık 20 yıl sonra ise katılımcılar demans gelişimi açısından yeniden değerlendirildi.
Pasif aktiviteler risk artırıyor
Araştırma sonuçlarına göre, televizyon izlemek gibi zihinsel olarak pasif sedanter davranışlar daha yüksek demans riskiyle ilişkilendirildi. Buna karşılık, zihinsel olarak aktif faaliyetlerin eklenmesi olumlu sonuçlar gösterdi.
https://ad.doubleclick.net/ddm/adi/N360802.4511031OKSIJENGAZETESI/B35638341.444020482;dc_ver=106.314;dc_eid=40004000;sz=500×129;u_sd=2;dc_adk=3152092678;ord=5zz9qz;dc_rfl=0,https%3A%2F%2Fgazeteoksijen.com%2Fsaglik%2Fyasam-tarzinda-kucuk-degisimler-uzmanlar-demans-riskini-azaltan-aktiviteleri-siraladi-271797$0;xdt=0;crlt=WJ(1h’!tIp;stc=1;sttr=1;prcl=s
Çalışmada, günde zihinsel olarak aktif sedanter davranışlara ayrılan her ek saatin demans riskini yüzde 4 oranında azalttığı belirlendi. Bu koruyucu etkinin özellikle 50-64 yaş aralığındaki bireylerde daha belirgin olduğu kaydedildi.
Ayrıca, günde bir saatlik pasif sedanter davranışın aktif bir davranışla değiştirilmesinin demans riskini yüzde 7 azalttığı saptandı. Pasif davranış süresi ve fiziksel aktivite düzeyi sabit tutulsa bile, bir saatlik aktif sedanter faaliyetin eklenmesi riskte yüzde 11’lik düşüşle ilişkilendirildi.
Dijital alışkanlıklar yeni risk faktörü olabilir
Araştırmacılar, çalışmanın bazı sınırlılıkları olduğuna dikkat çekti. Çalışmanın 1997 yılında başlaması nedeniyle, günümüzde yaygın olan akıllı telefonlar, sosyal medya ve video akış platformları değerlendirmeye dahil edilmedi.
Hussein Yassine, bu tür dijital alışkanlıkların zihinsel olarak pasif davranışlar arasında yer alabileceğini ve dikkat üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini belirtti.
Yassine, bu tür içeriklerin beynin bilgi işleme kapasitesini ve odaklanmayı sağlayan sinir ağlarını zayıflatabileceğini, bunun da zamanla konsantrasyon becerisini düşürebileceğini ifade etti.
“Beyin zorlandıkça gelişir”
Leana Wen ise çalışmanın sonuçlarının, beynin zihinsel uyarımdan fayda sağladığı gerçeğiyle açıklanabileceğini söyledi.
Wen’e göre bilişsel olarak aktif kalmak, sinir bağlantılarının korunmasına yardımcı oluyor ve beynin zaman içindeki değişimlere uyum sağlama kapasitesi olarak tanımlanan “bilişsel rezervi” destekliyor.
Uzun süre düşük zihinsel çaba gerektiren aktivitelerle vakit geçirilmesinin ise bu bağlantıları yeterince uyarmayabileceği ve yıllar içinde hafıza ile düşünme becerilerinde gerilemeye katkıda bulunabileceği ifade ediliyor.
Nedensellik değil, ilişki gösteriyor
Uzmanlar, çalışmanın neden-sonuç ilişkisi ortaya koymadığını da vurguluyor. Wen, bilişsel olarak daha iyi durumda olan kişilerin zaten zihinsel olarak daha aktif faaliyetleri tercih etme eğiliminde olabileceğine dikkat çekti.
Bu nedenle bulguların, pasif aktivitelerin doğrudan demansa yol açtığını kanıtlamadığını, ancak güçlü bir ilişki ortaya koyduğunu belirtti.
Zihinsel ve fiziksel aktivite birlikte önemli
Araştırmalar, zihinsel olarak uyarıcı faaliyetlerin fiziksel aktiviteyle birlikte sürdürülmesinin beyin sağlığı açısından faydalı olduğunu ortaya koyuyor.
Dylan Wint, beyni güçlendirmek için yeni hobiler edinmenin, bir kursa katılmanın, yeni bir dil ya da enstrüman öğrenmenin etkili olabileceğini ifade ediyor.
Wint’e göre bir aktivitenin bilişsel fayda sağlamasında en önemli unsur, kişinin zorlanması ve yeni şeyler öğrenmesidir.
-
-
-
-
-
Yorum gönder