50’li Yaşlardaki Erkekler Daha mı Hızlı Yaşlanıyor? Gözler “Kalıcı Kimyasallar”da
Haber Giriş Tarihi:27.02.2026-21.10
Yeni bir araştırma, PFAS olarak bilinen ve “kalıcı kimyasallar” şeklinde anılan maddelerin 50–65 yaş arası erkeklerde biyolojik yaşlanmayı hızlandırabileceğini ortaya koydu. Aynı etkinin kadınlarda ise daha zayıf görüldüğü belirtildi. Bulgular Frontiers in Aging dergisinde yayımlandı.
Plastik ürünlerde, su geçirmez kaplamalarda ve leke tutmayan tekstillerde yaygın olarak kullanılan PFAS (polifloroalkil maddeler), doğada ve insan vücudunda neredeyse hiç parçalanmadıkları için “forever chemicals” yani “sonsuz kimyasallar” olarak adlandırılıyor. ABD’de yaşayanların yaklaşık yüzde 98’inin kanında bu maddelere rastlandığı tahmin ediliyor.
Biyolojik Saat Ne Gösteriyor?
Araştırma, 1999–2000 yıllarında ABD’de yürütülen Ulusal Sağlık ve Beslenme İncelemesi kapsamında seçilen 326 kişinin kan örneklerine dayanıyor. Katılımcıların kanında 11 farklı PFAS türü ölçüldü. Ardından DNA metilasyon desenleri kullanılarak “epigenetik saat” yöntemiyle biyolojik yaş tahmini yapıldı.
Epigenetik yaş, takvim yaşından farklı olarak hücresel düzeyde yıpranmayı ölçüyor. Sonuçlar, PFAS maruziyeti ile hızlanmış epigenetik yaşlanma arasındaki ilişkinin özellikle orta yaş erkeklerde daha belirgin olduğunu gösterdi. Kadınlarda ise bu ilişki ya daha zayıf bulundu ya da istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Erkeklerde Neden Daha Güçlü Bir Etki Görülüyor?
Bilim insanlarına göre PFAS maddeleri, hormonları düzenleyen endokrin sistemi etkileyebiliyor. Erkeklerde testosteron seviyelerinde düşüş, sperm kalitesinde azalma ve bazı kanser türleriyle ilişkilendirilen bulgular daha önceki çalışmalarda da yer almıştı.
Kadınlarda ise gebelik, emzirme ve adet döngüsü yoluyla bazı PFAS türlerinin vücuttan daha hızlı atılabildiği düşünülüyor. Ancak menopoz sonrası bu farkın azaldığına dair veriler bulunuyor.
Nedensellik Kanıtı Değil
Araştırmacılar, çalışmanın doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi ortaya koymadığını özellikle vurguluyor. PFAS’ın kesin olarak yaşlanmaya yol açtığı söylenemese de, biyolojik açıdan güçlü bir bağlantıya işaret eden yeni veriler sunulmuş oldu.
Çalışmada ayrıca daha az incelenmiş PFAS türlerinden PFNA ve PFOSA’nın erkeklerde hızlanmış biyolojik yaşlanma ile daha güçlü ilişkili olduğu tespit edildi. Bu durum, yalnızca eski ve yasaklanmış PFAS türlerinin değil, yeni varyasyonların da dikkatle incelenmesi gerektiğini gösteriyor.
Düzenlemeler Yeterli mi?
PFAS ailesinin bazı eski nesil türleri, 2001 tarihli Stockholm Sözleşmesi kapsamında küresel ölçekte sınırlandırılmaya çalışılıyor. Ancak bu geniş kimyasal grubun tamamını kapsayan kapsamlı bir düzenleme henüz bulunmuyor.
Uzmanlar paniğe gerek olmadığını belirtiyor; çünkü PFAS maruziyeti günümüzde oldukça yaygın. Bununla birlikte, sertifikalı su filtreleri kullanmak, leke ve yağ tutmaz kaplamalara teması azaltmak ve yerel su uyarılarını takip etmek bireysel düzeyde alınabilecek makul önlemler arasında gösteriliyor.
-
-
-
-
-
Yorum gönder