İtalya’da “soy bağıyla vatandaşlık” kuralı kısıtlandı
Haber Giriş Tarihi: 14 Mart 2026 Cumartesi 23:44
Anayasa Mahkemesi, 2025 tarihli yasayı onayladı; vatandaşlık artık ebeveyn veya büyükanne-büyükbabanın İtalya’da doğmuş olmasına bağlandı
İtalya’da uzun yıllardır uygulanan “soy bağıyla vatandaşlık” sistemi yeni bir yasal düzenlemeyle sınırlandırıldı. İtalya Anayasa Mahkemesi, yurt dışında doğan kişilerin vatandaşlık hakkını kısıtlayan 2025 tarihli hükümet düzenlemesini onayladı.
Mahkeme kararıyla birlikte vatandaşlık hakkı artık yalnızca ebeveyni veya büyükanne-büyükbabası İtalya’da doğmuş olan kişiler için geçerli olacak. Böylece 19. yüzyıldan beri yürürlükte olan “ius sanguinis” (soy bağıyla vatandaşlık) ilkesinin kapsamı önemli ölçüde daraltılmış oldu.
Karar, özellikle yurt dışında yaşayan İtalyan kökenli milyonlarca kişi açısından vatandaşlık başvurularını zorlaştırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Mahkeme açıklamasında, konunun mahkemeye taşınmasına neden olan başvuruların bir kısmının “dayanaksız”, bir kısmının ise “kabul edilemez” bulunduğu belirtildi. Ayrıntılı karar gerekçesinin önümüzdeki haftalarda yayımlanması bekleniyor.
Yeni düzenleme kapsamında, vatandaşlık aktaracak ebeveyn veya büyükanne-büyükbabanın torunun doğduğu sırada yalnızca İtalyan vatandaşlığına sahip olması şartı da aranacak. Bu şartın özellikle diaspora için çifte vatandaşlık sürecini zorlaştırabileceği ifade ediliyor.
İtalya’nın vatandaşlık sistemi ülkenin göç tarihiyle yakından bağlantılı. 1861 ile 1918 yılları arasında yaklaşık 16 milyon İtalyan daha iyi yaşam koşulları için ülke dışına göç etti. Uzun yıllar boyunca yürürlükte olan sistem sayesinde bu kişilerin torunları da vatandaşlık hakkı talep edebiliyordu.
Yeni yasanın, yurt dışında yaşayan İtalyan kökenlilerin vatandaşlık başvurularını ve bazı yerel geri dönüş projelerini nasıl etkileyeceği ise ilerleyen dönemde netleşecek.
Soy bağıyla vatandaşlık ilkesine ağır darbe
Karar, İtalya’nın 160 yıllık “soy bağıyla vatandaşlık” (ius sanguinis) geleneğinin korunmasını bekleyenler için büyük bir hayal kırıklığı olarak değerlendiriliyor.
Yeni yasaya karşı dava açan hukukçulardan biri olan Bologna Üniversitesi hukuk profesörü Corrado Caruso, kararla ilgili şöyle konuştu:
“Bu son derece açık ve sert bir müdahaleydi. Bazı anayasal noktaların ihlal edildiği gerekçesiyle iptal edileceğini umuyordum, ancak mahkeme bunu kabul etmedi.”
İtalya’nın vatandaşlık sistemi göç tarihiyle bağlantılı
İtalya’nın vatandaşlık kuralları, ülkenin tarihsel göç dalgalarıyla yakından bağlantılı.
Önceki düzenlemeye göre yurtdışına göç eden İtalyanlar, vatandaşlıklarından vazgeçmedikleri veya başka bir vatandaşlık alarak kaybetmedikleri sürece vatandaşlıklarını çocuklarına aktarabiliyordu.
Bugün “dolce vita” ile anılan İtalya, bir zamanlar oldukça yoksul bir ülkeydi. 1861 ile 1918 yılları arasında yaklaşık 16 milyon İtalyan daha iyi bir yaşam için ülkeyi terk etti.
Bu göçmenlerin çoğu kendilerini hayatları boyunca İtalyan olarak gördü ve vatandaşlıklarını koruyarak hem kültürel kimliklerini hem de vatandaşlık haklarını nesilden nesile aktardı.
Yeni yasa vatandaşlığı ciddi biçimde kısıtlıyor
1865’te kurulan ius sanguinis ilkesi, 1912’de çıkarılan ilk vatandaşlık yasasında da teyit edildi. Bu yasa, yurtdışında doğan ve yaşayan İtalyanların vatandaşlıklarını koruyacağını da hükme bağladı. Aynı ilke 1992 tarihli vatandaşlık yasasında da korundu.
28 Mart 2025’te çıkarılan yeni yasa, vatandaşlık hakkını ciddi şekilde sınırlandırıyor.
Yeni düzenlemeye göre artık yalnızca ebeveyni veya büyükanne-büyükbabası İtalya’da doğmuş olan kişiler vatandaş olarak tanınacak.
Yasa ayrıca diaspora için çifte vatandaşlığı fiilen imkânsız hale getiriyor. Çünkü vatandaşlık aktaracak ebeveyn veya büyükanne-büyükbabanın, torunun doğduğu sırada ya da kendi ölüm anında sadece İtalyan vatandaşlığına sahip olması şart koşuluyor.
Vatandaşlık başvuruları yıllarca sürebiliyor
Yurtdışında doğan İtalyan kökenliler için vatandaşlık almak zaten uzun ve maliyetli bir süreçti.
Başvuru sahiplerinin:
- Atalarının doğduğu kasabalardan doğum, evlilik ve ölüm belgeleri toplaması gerekiyor
- Her bir belge için 300 euroya kadar ücret ödenebiliyor
- Aile hattında hiçbir kişinin vatandaşlığını kaybetmediğini kanıtlamak zorunda kalıyorlar
- Yerel konsolosluklarda 10 yıla kadar uzayabilen bekleme listelerine girmeleri gerekiyor
Süreci hızlandırmak için devlete dava açmak mümkün olsa da bu yöntemin maliyeti bir aile için on binlerce euroya ulaşabiliyor.
Kadınlar üzerinden vatandaşlık sorunu
1948 yılına kadar İtalyan kadınlarının vatandaşlığı çocuklarına aktarma hakkı bulunmuyordu.
Bu nedenle 1948’den önce doğum yapan İtalyan kadınların torunları vatandaşlık tanınmasında sorun yaşadı. 2009’dan sonra birçok kişi cinsiyet ayrımcılığı gerekçesiyle devlete dava açarak vatandaşlık elde etmeyi başardı.
Yeni düzenleme ise bu davalar için de kapıyı büyük ölçüde kapatmış durumda.
Olimpiyatlarda bile yurtdışında doğan sporcular vardı
Soy bağıyla vatandaşlık uzun süre popüler bir uygulamaydı. Örneğin 2020 Tokyo Olimpiyatları’nda İtalya milli takımının %12’si yurtdışında doğmuş sporculardan oluşuyordu ve bunların 10’u ABD doğumluydu.
Ayrıca Arjantin’in sağcı Devlet Başkanı Javier Milei, Başbakan Giorgia Meloni ile yaptığı resmi ziyaret sırasında soy bağı üzerinden İtalyan vatandaşlığı almıştı.
İtalya aynı zamanda azalan ve yaşlanan nüfus sorunuyla mücadele ediyor.
2024 yılında 155 bin 732 İtalyan ülkeyi terk ederek rekor göç rakamına ulaştı. 2020–2024 döneminde ise yarım milyondan fazla kişi ülkeyi terk etti.
En fazla göç veren bölgelerden biri olan Sicilya, nüfus kaybını telafi etmek için yurtdışındaki İtalyan kökenlileri geri çekmeye çalışıyordu.
Örneğin Mussomeli kasabasında uygulanan “1 avroluk ev” projesi kapsamında Arjantinli doktorlar yerel hastanede çalışmaya davet edilmişti. Yeni yasa bu tür projelerin geleceğini de belirsiz hale getirdi.
Kaynak: (Kardeş Haber) https://opennewsmedia.com/2026/03/14/italyada-soy-bagiyla-vatandaslik-kurali-kisitlandi/
-
-
-
-
-
Yorum gönder