Beyin sağlığı için kritik: Demans riskini düşüren 11 besin

haber giriş tarihi:19.04.2026-23:29

Uzmanlara göre doğru beslenme, beyin sağlığını korumada kritik rol oynuyor. Araştırmalar, bazı gıdaların demans riskini azaltabileceğini ortaya koyuyor

Çoğu insan, kalp sağlığı için hangi yiyeceklerden kaçınılması gerektiğini bilir. Peki yediğiniz gıdaların beyin üzerindeki etkisini ne sıklıkla düşünüyorsunuz?

The Huffington Post‘un haberinde yer alan; klinisyen ve New York Long Island’daki Melillo Center’ın kurucusu Dr. Robert Melillo, “Beyin vücut ağırlığımızın yaklaşık %2’sini oluşturur, ancak tüm kalorilerimizin yaklaşık %20’sini tüketir. Beyin, vücudumuzdaki diğer tüm organlardan daha fazla kalori kullanır; bu nedenle ne yediğimiz beyin üzerinde büyük bir etkiye sahiptir” dedi.

Beslenme ve doğru diyet, beyin sağlığını korumak için hayati önem taşır. St. Mary’s Medical Center’da beyin cerrahisi şefi olan beyin cerrahı Dr. Brett Osborn, “Doğru beslenme, zihinsel keskinliğimizin ve canlılığımızın temelidir. Vücudumuzu egzersiz ve dengeli beslenmeyle koruduğumuz gibi, doğru gıdalarla beynimizi beslemek de dinç ve genç bir zihin için gereklidir” diye konuştu.

Bilim insanları Alzheimer hastalığının kesin nedenini hala bilmese de, birçok uzman diyet ve çevresel faktörlerin rol oynadığını düşünüyor. Kasım 2022’de Neurology dergisinde yayımlanan bir çalışma, flavonoid açısından zengin gıdaların artırılmasının demans riskini azalttığını ortaya koydu.

Nörobilim araştırmacısı ve nörodejeneratif hastalık uzmanı Dr. Dale Bredesen, “Alzheimer’ı tetikleyen iki ana faktör; azalmış enerji üretimi (kan akışı, oksijen düzeyi, mitokondri fonksiyonu ve ketonlar) ve çeşitli patojenler, toksinler ve metabolik hastalıkların yol açtığı artmış inflamasyondur. Beslenme ve çevresel faktörler hem enerji üretimini hem de inflamasyonu etkiler ve bu nedenle Alzheimer’ın gelişiminde ve bilişsel gerilemenin tedavisinde önemli rol oynar” ifadelerini kullandı.

Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Dr. Philip Gold ise, “Olumlu çevresel faktörler arasında egzersiz, eğitim seviyesi ve yaşam boyu zihinsel aktivite yer alır” dedi. Yeterli uyku da kritik öneme sahiptir. Gold “Yeterli uyku önemlidir çünkü beyin kendini büyük ölçüde uyku sırasında onarır” diye ekledi.

Sağlıksız beslenme hem vücut hem de beyin üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Osborn, “Kötü bir diyet, bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkileyerek inflamasyona yol açabilir ve bu da beyni etkileyebilir. Obez bireyler Alzheimer demansı geliştirme açısından ciddi risk altındadır” diye konuştu.

Peki beyin sağlığı için en faydalı gıdalar hangileri? Uzmanlar şu şekilde sıraladı:

Avokado

Guacamole, avokadolu tost ya da salatalarda sıkça tüketilen avokado, sağlıklı tekli doymamış yağlar içerir. Bredesen’e göre bu yağlar damar hastalıklarını azaltır ve basit karbonhidratların ya da doymuş yağların olumsuz etkileri olmadan beyne kaliteli enerji sağlar.

Brokoli

Brokoli, sulforafan gibi bileşikler içeren turpgillerden bir sebzedir. Osborn, bu bileşiklerin inflamasyonu azalttığını ve beyin sağlığını desteklediğini belirtiyor. 2019’da yayımlanan bir çalışma, sulforafanın güçlü bir antioksidan olduğunu ve sinir sistemini koruyabileceğini göstermiştir.

Yaban mersini

Yaban mersini flavonoid içerir ve bu maddeler beyni koruyarak sinir esnekliğini ve beyin kan akışını artırır. 2022’de yayımlanan bir çalışma, düzenli tüketimin işlem hızını artırdığını ve bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca içerdiği antosiyaninler, oksidatif stres ve inflamasyona karşı koruma sağlar.

Yumurta

Yumurta sarısı, kolin açısından zengindir. Kolin, hafıza için önemli bir nörotransmitter olan asetilkolinin üretiminde rol oynar. Melillo’ya göre asetilkolin, özellikle hafıza için kritik öneme sahiptir ve Alzheimer hastalığında belirgin şekilde azalır.

Yağlı balıklar

Somon, sardalya ve uskumru gibi yağlı balıklar omega-3 yağ asitleri bakımından zengindir. Bu yağlar hafızayı güçlendirir, ruh halini düzenler ve bilişsel gerilemeyi azaltabilir. Ayrıca yeni sinir hücrelerinin oluşumunu destekler.

Yeşil yapraklı sebzeler

Ispanak ve lahana gibi sebzeler vitamin, mineral ve antioksidan bakımından zengindir. İnflamasyonu azaltır ve bilişsel performansı artırır. İçerdikleri magnezyum, stresi azaltmaya ve kan basıncını dengelemeye yardımcı olur.

Ton balığı

Ton balığı, dopamin ve norepinefrin üretimi için gerekli olan tirozin amino asidini içerir. Ayrıca kreatin içerir ve bu madde hücrelerin su dengesini korumaya yardımcı olur.

Zerdeçal

Zerdeçalın içindeki kurkumin, güçlü anti-inflamatuar özelliklere sahiptir. Aynı zamanda Alzheimer ile ilişkili proteinlere bağlanarak beyin sağlığını destekleyebilir. 2023 tarihli bir çalışma, kurkuminin nöroprotektif etkilerini ortaya koymuştur.

Zencefil

Zencefil güçlü bir antioksidan ve anti-inflamatuardır. Osborn’a göre bilişsel fonksiyonları destekler ve sinir hücrelerini koruyarak Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıklara karşı fayda sağlayabilir.

Ginkgo biloba

Ginkgo biloba, hafıza ve bilişsel fonksiyonları artırmasıyla bilinir. Beyne giden kan akışını artırdığı ve hücreleri oksidatif hasardan koruduğu düşünülmektedir.

Fermente gıdalar

Kimchi, kefir, kombucha, lahana turşusu ve yoğurt gibi fermente gıdalar bağırsak sağlığını destekler. Araştırmalar, bağırsak ile beyin arasında güçlü bir bağlantı olduğunu göstermektedir. Sağlıklı bir mikrobiyom, beyin fonksiyonlarını iyileştirebilir ve yaşa bağlı hastalıkların riskini azaltabilir.

kaynak:https://gazeteoksijen.com/saglik/uzmanlar-siraladi-demans-riskini-azaltmaya-yardimci-11-besin-272700