Dijital şekerleme etkisi: Neden güne ‘tepkisel mod’da başlamamalıyız?

Haber Giriş Tarihi: 21 Nisan 2026 23:48

Uyanır uyanmaz e-postaları kontrol etmek ya da sosyal medyada vakit kaybetmek, beyninizi güne başlamadan önce “savunma ve tepki verme” moduna sokar.

Modern insanın en yaygın yanılgılarından biri, sabah gözlerini açar açmaz dünyada olup bitenleri takip etmenin “verimlilik” sağladığını düşünmesidir. Oysa bilişsel psikologlara göre uyanma sürecinde beyin hâlâ daha “yaratıcı ve yapılandırıcı” bir işleyiş modundadır; bu dönemde dışarıdan gelen (bildirimler, haber akışı, e-postalar) yoğun ve düzensiz bilgi akışı, zihni anında “tepkisel” (reaktif) bir duruma sokmaktadır.

Bu durum, sabahın ilk anlarında dopamin seviyelerini hızla tüketerek, günün ilerleyen bölümlerinde yerine getirmeniz gereken zorlayıcı görevler için ihtiyaç duyulan  “zihinsel yakıtı” erkenden harcamanıza yol açar.

Uzmanlar, güne kendi iç sesinizle başlamak; yani yalnızca size ait bir rutini (kitap okuma, planlama, kısa bir yürüyüş gibi) yerine getirmenin, prefrontal korteksi (karar verme mekanizmasını) güçlendirdiğini vurguluyor.

İLK BİR SAAT EKRANDAN UZAK KALINMALI

Telefonunuzu kontrol ettiğiniz anda, başkalarının gündemi sizin gündeminiz hâline gelir. Buna karşılık günün ilk bir saatini “ekransız bölge” olarak ilan etmek, zihninize kendi önceliklerini belirleyebilmesi için bir fırsat sunar. Araştırmalar, bu disiplini uygulayan kişilerin gün içerisinde çok daha az “karar yorgunluğu” yaşadığını ve çok daha uzun süre odaklanma becerisi gösterebildiğini ortaya koyuyor.

Kaynak: Kardeş Haber https://dumendenhaber.com.tr/2026/04/21/dijital-sekerleme-etkisi-neden-gune-tepkisel-modda-baslamamaliyiz/

Kaynak ve Görsel: https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/dijital-sekerleme-tuzagi-neden-ilk-bir-saat-tepkisel-mod-dan-cikmaliyiz-2497096